ตั้งขอบเขต กับคนที่รับมือยาก

—ในสถานการณ์ที่มีความขัดแย้งสูง ถ้าเราอยากแสดงความเห็นใจ ควรทำได้อย่างไร?

ภาพประกอบจาก Freepik

ภาพประกอบจาก Freepik

การตั้งขอบเขตเป็นเรื่องยาก?

แน่นอนว่าการตั้งขอบเขต (Boundaries) อาจเป็นเรื่องยากบางครั้ง แต่มันเป็นสิ่งที่จำเป็น โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อ...

“พฤติกรรมหรือการแสดงออกของใครบางคน เริ่มส่งผลกระทบด้านลบกับการใช้ชีวิตของเรา” 

เพราะความขัดแย้งเกิดขึ้นได้ทุกที่ ไม่ว่าจะเป็นในบริบทของครอบครัว คนรัก ที่ทำงาน ชุมชน หรือแม้แต่โลกออนไลน์ ฯลฯ

การตั้งขอบเขตจึงเป็นเรื่องสำคัญ เพื่อให้เราใช้ปกป้องตัวเอง (ในด้านความรู้สึก อารมณ์ สุขภาพจิตใจและร่างกาย) และเพื่อสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้ตัวเราได้เติบโตในแบบที่ควรจะเป็นต่อไป

คำถามที่ตามมาคือ

และนอกจากความเห็นใจแล้ว เราสามารถให้ความใส่ใจ หรือแสดงออกว่าเรายังเคารพเขาอยู่ได้ด้วยหรือเปล่า?

คำตอบคือ “มันก็ขึ้นอยู่กับแต่ละสถานการณ์ไป”

ภาพประกอบจาก Freepik

ภาพประกอบจาก Freepik

ภาพประกอบจาก Freepik

ภาพประกอบจาก Freepik

ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ในที่นี้คือ

—ที่มา: หนังสือ SLIC Solutions for Conflict: Setting Limits and Imposing Consequences in 2½ Steps เขียนโดย Ekaterina Ricci และ Bill Eddy LCSW, JD

ดังนั้นควรตั้งขอบเขตอย่างไร ให้ได้ผลดีกับเรา?

อ่านที่รายละเอียดด้านล่างนี้

เทคนิค EAR Statement คืออะไร?

EAR คือ เทคนิคการสื่อสารเพื่อลดความขัดแย้ง

Bill Eddy ได้พัฒนาเทคนิคนี้ขึ้นมาในปี 2004 เพื่อสำหรับใช้ในสถานการณ์ที่มีความขัดแย้งสูง แต่จริงๆ แล้วเทคนิคนี้สามารถนำไปใช้ได้ในสถานการณ์อื่นๆ ได้ด้วย 

โดยมีหลักสำคัญคือ สื่อสารหรือแสดงออกให้คู่สนทนารับรู้ว่า เราเห็นใจ ใส่ใจ และเคารพในบางสิ่งที่เกี่ยวข้องกับเขา เพื่อช่วยให้คู่สนทนาของเราสงบลง และช่วยให้เราได้ connect กับอีกฝ่ายหรือสร้างจุดเชื่อมโยงระหว่างกันได้

—Bill Eddy LCSW, JD

(ผู้เชี่ยวชาญด้านสังคมสงเคราะห์คลินิกที่ได้รับใบอนุญาต สามารถให้การวินิจฉัยและรักษาปัญหาสุขภาพจิต รวมถึงจัดทำจิตบำบัดได้)

1. ความเห็นอกเห็นใจ

 (Empathy)

คือการรับรู้และยอมรับในสิ่งที่อีกฝ่ายกำลังรู้สึก หรือเข้าใจประสบการณ์ที่อีกฝ่ายกำลังเผชิญอยู่

ตัวอย่าง

💡 สังเกต: เมื่อขึ้นต้นประโยคด้วยคำว่า “ฉันเข้าใจ/ฉันเห็นได้เลยว่า…” หรือ “ฉันรู้สึกว่า…” (I can)

แทนที่จะเป็นการมองลงมาด้วยสายตาที่เหนือกว่า กดทับหรือทำให้อีกคนรู้สึกต่ำกว่า เช่น

2.  การให้ความสำคัญหรือใส่ใจ

(Attention)

คือการบอกว่าคุณกำลังรับฟัง หรือพร้อมจะฟัง

ตัวอย่าง

💡 สังเกต: การตั้งใจฟังไม่ได้แปลว่าคุณต้องเห็นด้วย หรือต้องยอมทำตามเสมอไป

เป็นการทำให้อีกฝ่ายรู้ว่า เรากำลังใส่ใจกับปัญหา หรือตั้งใจรับฟังเรื่องราวของเขา สิ่งนี้ช่วยลดอารมณ์รุนแรง เช่น ความโกรธและความเสียใจได้ทันที

โดยเฉพาะกับคนที่รับมือยาก ซึ่งมักชินกับการที่ถูกเมิน เพิกเฉย ถูกละเลย และถูกตอบโต้กลับอย่างขัดแย้งเสมอ

แค่การบอกให้อีกฝ่ายรับรู้ว่า

“เราอยากทำความเข้าใจว่าเขารู้สึกอย่างไร? หรือเจอเรื่องราวอะไรมา?”

หรือผ่านการตั้งใจฟัง  (ด้วยความเต็มใจและเห็นใจ)

สิ่งนี้อาจเปลี่ยนสถานการณ์ความขัดแย้งให้ดีขึ้นได้เลย

3. ความเคารพ

(Respect)

การชื่นชม หรือแสดงออกว่าเราเคารพในสิ่งที่เขาทำ เช่น ชื่นชมงานที่เขาทำ เคารพในความสัมพันธ์ที่เขามีต่อคนอื่น หรือเคารพในความตั้งใจที่จะแก้ปัญหา

ตัวอย่าง

ไม่จำเป็นต้องเป็นคำพูด อาจเป็นแค่ท่าทางหรือภาษากายที่แสดงออกถึง “ความเห็นใจ ใส่ใจ เคารพ”

ก็สามารถช่วยบรรเทาสถานการณ์ขัดแย้ง หรือผ่อนหนักเป็นเบาลงได้

—Bill Eddy LCSW, JD

เมื่อไหร่ที่ควรตั้งขอบเขตพร้อมกับ “ใช้” EAR ?

โดยทั่วไปควรใช้กับคนที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับเรา หรือต้องใช้ชีวิตประจำวันด้วยกัน ให้ความช่วยเหลือกันอย่างต่อเนื่อง เช่น ครอบครัว ลูก คนรัก คุณครู อาจารย์ นักเรียน เพื่อนร่วมงาน พนักงาน หัวหน้างาน ฯลฯ

(✔️ หรือความสัมพันธ์ใดๆ ที่เราต้องการให้ไปต่อด้วยกัน หรือเกื้อกูลกันได้ในระยะยาว)

🗣️  ตัวอย่างความเห็นใจ (พ่อแม่กับลูก)

🗣️  ตัวอย่างความใส่ใจ (คุณครูกับนักเรียน)

🗣️  ตัวอย่างความเคารพ (หัวหน้ากับลูกน้อง)

การใช้ EAR ในลักษณะนี้ช่วยให้อีกฝ่ายรู้ว่าความสัมพันธ์ระหว่างเรายังมั่นคงอยู่

และคุณมองเขาเป็นคนที่เท่าเทียมกัน แม้จะมีการตั้งขอบเขตก็ตาม

เมื่อไหร่ที่ควรตั้งขอบเขตพร้อมกับ “งดใช้” EAR ?

เมื่อต้องรับมือกับคนที่ชอบบงการ/ปั่นหัวคนอื่น ให้ทำตามสิ่งที่ตัวเองต้องการ (Manipulative) เช่น ผู้ที่มีลักษณะบุคลิกภาพแบบหลงตัวเอง (Narcissistic) หรือต่อต้านสังคม (Antisocial)

🚨 บางกรณี “การใจดี เห็นอกเห็นใจเกินไป” อาจไม่เป็นผลดี หรือเป็นอันตราย

เพราะอีกฝ่ายอาจใช้ความใจดี ความหวังดีของเรามาเป็นเครื่องมือในการโต้เถียง หรือทำให้บทสนทนาขัดแย้งมากยิ่งขึ้น เพื่อหลีกเลี่ยงไม่รับผิดชอบสิ่งที่ตัวเองทำลงไป

🗣️  ตัวอย่าง (คำพูดที่อีกฝ่ายอาจสวนกลับเพื่อใช้บงการเรา เมื่อใช้ EAR)

💡  คำแนะนำ

เมื่อพอจะคาดการณ์ได้ว่า จะเจอการตอบโต้แบบนี้ ให้ข้ามประโยค EAR ไปเลย

สรุปประเด็นสำคัญ

• การใช้ประโยคที่แสดงความเห็นอกเห็นใจ (Empathy) การให้ความสำคัญ (Attention) และความเคารพ (Respect) หรือที่เรียกว่า EAR Statements สามารถช่วยให้ความขัดแย้งสงบลงได้

• การตั้งขอบเขตพร้อมกับการใช้ EAR Statements มักได้ผลดีในความสัมพันธ์ที่ต้องดำเนินต่อไปในระยะยาว (นั่นอาจหมายถึงว่า เราอาจจะต้องอยู่ในความสัมพันธ์เป็นพิษ แต่จะวางใจหรือรับมือกับมันอย่างไร? ไม่ให้กระทบสุขภาพจิตใจของเราในระยะยาว)

  
  

• ในทางกลับกัน การตั้งขอบเขต “โดยไม่ใช้” EAR Statements จะช่วยให้เราหลีกเลี่ยงการโต้เถียงหรือมีความขัดแย้งกับคนที่ชอบบงการ หรือควบคุมคนอื่น

คลิกที่ลิงก์ด้านล่างบทความนี้ เพื่อปรึกษานักจิตวิทยา/นักจิตบำบัดของเรา

Posted on 21 February 2026

โดย ดลนภัส ชลวาสิน (วท.ม. จิตวิทยาพัฒนาการ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย)

บทความนี้แปลและดัดแปลงเนื้อหาบางส่วนมาจาก

• เว็บไซต์ Psychology Today

  บทความเรื่อง Should you show empathy when setting limits? (2025)

  เขียนโดย Bill Eddy LCSW, JD รีวิวโดย Monica Vilhauer Ph.D.

อ้างอิง:

[1] Eddy, B. (2025, December 5). Should you show empathy when setting limits?. Psychology Today. https://www.psychologytoday.com/us/blog/5-types-of-people-who-can-ruin-your-life/202512/should-you-show-empathy-when-setting-limits

รู้จักกับนักจิตวิทยาการปรึกษาและนักจิตบำบัด

นัดพบนักจิตวิทยาการปรึกษาและนักจิตบำบัด