อาการของ “โรคหลงตัวเอง” หรือ “โรคบุคลิกภาพหลงตัวเอง”

—มีเกณฑ์อะไรบ้างที่จะทำให้ถูกวินิจฉัยว่าเป็นโรคนี้?

“โรคหลงตัวเอง” ภาวะสุขภาพจิตที่ทุกคนอยากรู้จักให้มากขึ้น

(คำที่ใช้เรียกโรคหลงตัวเอง อาจมีหลากหลาย เช่น “โรคบุคลิกภาพหลงตัวเอง” หรือ “ความผิดปกติทางบุคลิกภาพแบบหลงตัวเอง” ซึ่งจริงๆ แล้วมันคือสิ่งเดียวกัน)

โรคบุคลิกภาพหลงตัวเองพบได้บ่อยมากน้อยแค่ไหน?

รู้ไหมว่า? “โรคหลงตัวเอง” หรือ NPD (Narcissistic Personality Disorder) แม้แต่ผู้เชี่ยวชาญเองยังไม่สามารถบอกได้ชัดเจนว่า โรคนี้พบได้บ่อยแค่ไหน?

นอกจากนี้ยังมีกลุ่มคนที่ถูกเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า “หลงตัวเองแบบแอบแฝง” (Covert Narcissism) ซึ่งหมายถึงว่า คนกลุ่มนี้มักจะหลบซ่อนทัศนคติความเชื่อหรือพฤติกรรมหลงตัวเองไว้ ภายใต้ท่าทีที่ดูถ่อมตัว เพราะแบบนี้จึงคาดเดาได้ยากว่า จริงๆ แล้วมีผู้ที่เป็น NPD จำนวนมากน้อยแค่ไหน?

ในเด็กบางคน อาจแสดงลักษณะอาการบางอย่าง ที่บ่งบอกถึง “การหลงตัวเอง” แต่สิ่งนี้บ่อยครั้งเป็นเรื่องปกติของพัฒนาการตามช่วงวัย และไม่ได้หมายความว่าจะต้องโตไปเป็นโรคหลงตัวเองในอนาคต

อาการของโรคบุคลิกภาพหลงตัวเองมีอะไรบ้าง?

ตัวอักษรย่อที่บอก 9 สัญญาณอาการของ NPD และช่วยให้จำได้ง่าย คือ

S-P-E-C-I-A-L  M-E

อาการของ NPD ทั้งหมดเกี่ยวข้องกับความคิด ความรู้สึก และพฤติกรรม ข้อมูลจาก DSM-5-TR™ ได้ให้เกณฑ์การวินิจฉัยไว้ 9 ข้อ

ซึ่งการวินิจฉัย NPD จะพิจารณาจากพฤติกรรมและทัศนคติที่ปรากฏอย่างต่อเนื่องอย่างน้อย 5 ใน 9 ข้อดังต่อไปนี้

1. รู้สึกว่าตัวเองมีความสำคัญอย่างมาก—มากจนเกินความเป็นจริง

Sense of self-importance

2. มีจินตนาการบ่อยครั้ง เกี่ยวกับการมีอยู่หรือรู้สึกคู่ควรกับสิ่งต่อไปนี้

Preoccupation with power, success, intelligence, beauty, and love

(Frequent fantasies about having or deserving absolute self-fulfillment)

3.  รู้สึกว่าตัวเองมีสิทธิ์มีเสียงเหนือคนอื่น

Entitlement

4. เชื่อว่าตนเองเหนือกว่า

Can only be around people who are important or special

(Belief in superiority)

5. มีเจตนาที่จะแสวงหาประโยชน์จากคนอื่น

Interpersonally exploitative for their own gain

(Willingness to exploit others)

6. เย่อหยิ่ง ไม่ให้เกียรติหรือดูถูกคนอื่น

Arrogance

7. ขาดความเห็นอกเห็นใจ

Lack of empathy

8. ต้องการให้คนอื่นชื่นชม

Must be admired

(Excessive need for admiration)

9. รู้สึกอิจฉาบ่อยครั้ง

Envious of others or believe that others are envious of them

(Frequent envy)

— คู่มือการวินิจฉัยและสถิติสำหรับความผิดปกติทางจิต ฉบับที่ 5 ของสมาคมจิตแพทย์อเมริกัน; DSM-5-TR™ หรือ DSM-5®

พฤติกรรมอื่นๆ ที่อาจเกี่ยวข้องกับ NPD

ผู้ที่เป็น NPD อาจแสดงพฤติกรรมอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับเกณฑ์ทั้ง 9 ข้อด้านบน แต่มีความแตกต่างออกไป เช่น

และในความเป็นจริงแล้วผู้ที่เป็น NPD อาจมีลักษณะอาการที่แตกต่างกันไปถึง 8 ประเภท (หากมีโอกาส Mission On จะนำมาเล่าสู่กันฟังในอนาคต) 

ภาวะแทรกซ้อนของโรคบุคลิกภาพหลงตัวเอง ⚠️

เป็นเรื่องปกติที่ผู้ที่เป็น NPD จะมีอาการคาบเกี่ยว หรือมีภาวะที่ซ้อนทับกับภาวะสุขภาพจิตอื่น ๆ ภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยที่สุด มีดังนี้

1. ความผิดปกติทางอารมณ์หรือโรคไบโพลาร์

(Mood disorders or bipolar disorder)

2. ความผิดปกติทางบุคลิกภาพอื่น ๆ

(Other personality disorders)

ตัวอย่างเช่น

3. ภาวะไม่พึงพอใจในรูปร่างของตนเอง

(Body dysmorphic disorder)

4. ความผิดปกติของการใช้สารเสพติด

(Substance use disorders - SUDs)

ซึ่งแท้จริงแล้วมันคือ การหนีและหลีกเลี่ยงปัญหาปมภายในใจตัวเอง เพราะไม่กล้าเผชิญหน้ากับความอ่อนแอ ล้มเหลว ไม่สมบูรณ์แบบของตัวเอง

5. การฆ่าตัวตาย

(Suicide)

ซึ่งหมายความว่าผู้ที่มี NPD มีแนวโน้มที่จะ ฆ่าตัวตายสำเร็จ มากกว่าคนอื่น

เมื่อถึงจุดนี้ เป็นไปได้ยากมากๆ หรือแทบเป็นไปไม่ได้เลย ที่คนที่เป็น NPD จะหันไปขอความช่วยเหลือจากคนอื่น หรือรอการสนับสนุนจากคนอื่นเพื่อให้ตัวเองเปลี่ยนใจ เพราะมีแรงจูงใจและ “จงใจที่จะกำจัดตัวตนที่อ่อนแอ ถูกปฏิเสธ ไม่สมบูรณ์แบบ” ของตัวเองจริงๆ

(Self-eradicating intent — Leon F Seltzer, Ph.D., 2022)

วินิจฉัยโรคบุคลิกภาพหลงตัวเองอย่างไร?

เราสามารถได้รับการประเมินและได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น NPD ด้วยการไปพบผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต ซึ่งมักเป็นจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยา โดยจะมีการพูดคุยและซักถามเกี่ยวกับการใช้ชีวิต และการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น (โดยเฉพาะครอบครัว เพื่อน หรือคนที่คุณรัก)

ผู้เชี่ยวชาญยังอาจช่วยวินิจฉัยภาวะที่เกี่ยวข้อง หรือซักถามเพื่อตัดความเป็นไปได้ของภาวะทางจิตใจอื่นๆ ที่มีอาการหรือผลกระทบที่คล้ายคลึงกัน

• DSM-5-TR™ มีรายการเกณฑ์การวินิจฉัย 9 ข้อ ต้องมีอย่างน้อย 5 ข้อ จึงจะได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น NPD

  
  

• ไม่มีการทดสอบในห้องปฏิบัติการ การทดสอบทางรังสีวิทยา หรือการทดสอบวินิจฉัยอื่น ๆ ที่สามารถช่วยวินิจฉัย NPD ได้

การเยียวยาและก้าวต่อไป

“โรคบุคลิกภาพหลงตัวเอง” ไม่ใช่ข้อบกพร่องหรือความผิดพลาดของใคร

แต่เป็น ความผิดปกติทางสุขภาพจิต หากคุณมีอาการเหล่านี้ สิ่งที่ทำได้คือ เข้ารับการบำบัดเยียวยาที่เหมาะสม เพื่อให้สามารถช่วยเหลือดูแลตัวเอง และเสริมสร้างความสัมพันธ์กับผู้อื่นอย่างที่ส่งผลดีต่อสุขภาพจิตใจ

หากคุณรู้จักใครสักคนที่กำลังเป็น NPD การเรียนรู้ ทำความเข้าใจเกี่ยวกับโรคนี้ สามารถช่วยให้เราดูแลตัวเอง และให้การช่วยเหลือผู้ที่เป็น NPD ได้อย่างเหมาะสม

🚨 เตือนตัวเองไว้เสมอว่า

“เราไม่สามารถบังคับ” ให้ผู้ที่เป็น NPD เปลี่ยนแปลงนิสัยได้

หากพวกเขาไม่ได้สมัครใจที่จะทำด้วยตัวเอง

อ่านเรื่อง “วิธีการรับมือหรือดูแลตัวเองเมื่อต้องเจอกับผู้ที่เป็น NPD”

และ “เบื้องหลังความหมกมุ่นหลงตัวเอง ของโรค NPD”

ได้จากโพสต์ก่อนหน้าของ Mission On

บทความนี้แปลและดัดแปลงเนื้อหาบางส่วนมาจาก

• เว็บไซต์ Cleveland Clinic

  บทความเรื่อง Turning your attention to narcissistic personality disorder (Updated in 2023) เขียนโดยทีม Cleveland Clinic

• เว็บไซต์ Psychology Today

  บทความเรื่อง What Might Drive a Narcissist to Suicide? (2022) เขียนโดย Leon F Seltzer, Ph.D.

• เว็บไซต์ Duke Health

  บทความเรื่อง 9 Signs of Narcissistic Personality Disorder (2022) เขียนโดย Larissa Biggers

อ้างอิง:

[1] Biggers, L. (2022, December 15). 9 signs of narcissistic personality disorder. Duke Health. https://www.dukehealth.org/blog/9-signs-of-narcissistic-personality-disorder

[2] Turning your attention to narcissistic personality disorder. Cleveland Clinic. (2023, March 8). https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9742-narcissistic-personality-disorder

[3] Seltzer , L. F. (2022, August 3). What might drive a narcissist to suicide?. Psychology Today. https://www.psychologytoday.com/us/blog/evolution-the-self/202208/what-might-drive-narcissist-suicide

เนื้อหาในบทความนี้มีไว้เพื่อ ให้ความรู้ (Psychoeducation) เท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนการบำบัดหรือการวินิจฉัยโรคได้

รู้จักกับนักจิตวิทยาการปรึกษาและนักจิตบำบัด

นัดพบนักจิตวิทยาการปรึกษาและนักจิตบำบัด