รับมือและเยียวยา “โรคหลงตัวเอง”
— ถ้าเป็นโรคนี้ต้องรักษาอย่างไร?
หลายคนแค่ได้ยินชื่อ “โรคบุคลิกภาพหลงตัวเอง” (Narcissistic Personality Disorder; NPD) ก็รู้สึกกลัวขึ้นมาแล้ว และมองว่ามันเป็นต้นเหตุของปัญหาความสัมพันธ์ต่างๆ เช่น
ในมุมมองของสุขภาพจิต NPD ถือว่าเป็น ความผิดปกติทางสุขภาพจิต ที่ต้องได้รับการเยียวยา
การเข้ารับการปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต เช่น จิตแพทย์ หรือนักจิตวิทยา อาจช่วยให้ผู้ที่เป็น NPD สามารถช่วยเหลือตัวเองและเสริมสร้างความสัมพันธ์กับผู้อื่น ให้เป็นไปในทิศทางที่เหมาะสมมากขึ้น
สำหรับผู้ที่เป็นโรคนี้ มันอาจเป็นเรื่องยากที่จะยอมรับหรือเปิดเผย แต่เพราะอาการของโรคนี้สามารถสร้างความเสียหายอย่างร้ายแรงต่อความสัมพันธ์ รบกวนการใช้ชีวิตประจำวันของผู้ที่เป็น NPD และคนรอบข้าง ดังนั้นเราไม่ควรเพิกเฉยหรือหลีกเลี่ยงความเป็นจริงของมัน
ภาพประกอบจาก Freepik ภาพประกอบจาก Freepik ภาพประกอบจาก Freepik ภาพประกอบจาก Freepik ภาพประกอบจาก Freepik ภาพประกอบจาก Freepik
หากรู้จักใครบางคนที่มีอาการของโรค NPD การเรียนรู้เกี่ยวกับเรื่องนี้ สามารถช่วยให้เราดูแลตัวเอง รับมือและให้ความช่วยเหลือผู้ที่เป็น NPD ได้อย่างเหมาะสม
เราควรเข้าใจก่อนว่า “ใครก็ไม่สามารถบังคับ หรือเปลี่ยนคนที่เป็น NPD ได้”
เพราะคนเดียวที่สามารถเปลี่ยนพฤติกรรมได้คือ ตัวเขาเอง
แต่สิ่งที่เราสามารถทำได้ คือ
✔️ ช่วยสนับสนุนให้พวกเขาเข้ารับการเยียวยารักษาที่เหมาะสม ✔️ การเปลี่ยนแปลง การปรับตัวสามารถเกิดขึ้นได้ด้วยความเข้าใจและความช่วยเหลือที่ถูกต้อง ✔️ บางครั้งสิ่งที่ดีที่สุดที่เราสามารถทำได้คือ การกำหนดขอบเขตและไม่เข้าร่วมในความขัดแย้ง ที่เกิดขึ้น จากอาการของโรค NPD ✔️ ดูแลเยียวยาจิตใจตัวเอง เมื่อต้องรับมือกับผู้ที่เป็น NPD หรือขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต
— ติดตามอ่าน “วิธีการดูแลตัวเอง เมื่อต้องรับมือกับผู้ที่เป็น NPD” ได้ที่บทความก่อนหน้าของ Mission On
ภาพประกอบจาก Freepik ภาพประกอบจาก Freepik
โรคบุคลิกภาพหลงตัวเอง มีแนวทางการรักษาอย่างไร?
หัวใจหลักของการรักษา NPD มักเกี่ยวข้องกับการทำ “จิตบำบัด” (Psychotherapy) ในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง เพื่อปรับเปลี่ยนโครงสร้างทางความคิดและพฤติกรรม โดยมีประเภทของการบำบัดที่พบบ่อยดังนี้
✔️ การบำบัดพฤติกรรมวิภาษวิธี (Dialectical Behavioral Therapy - DBT) ✔️ การบำบัดความคิดและพฤติกรรม (Cognitive Behavioral Therapy - CBT) ✔️ การบำบัดอภิปัญญา (Metacognitive Therapy) ✔️ กลุ่มบำบัด (Group Therapy) ✔️ การบำบัดคู่รักหรือครอบครัว (Couples or Family Therapy)
DBT: เน้นการจัดการอารมณ์ที่รุนแรงและฝึกสติ
CBT: ปรับเปลี่ยนความเชื่อผิด ๆ เ กี่ยวกับตนเองและผู้อื่น
กลุ่มบำบัด & ครอบครัวบำบัด: ฝึกฝนการเข้าสังคม และการสื่อสารที่เห็นอกเห็นใจกันจริงๆ
การเข้าพบผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต จะช่วยให้เราได้รับข้อมูลที่ถูกต้องเกี่ยวกับการบำบัดรูปแบบต่างๆ และได้รับคำแนะนำว่าการบำบัดแบบใดที่มีประสิทธิภาพ และเหมาะสมกับความต้องการของผู้ที่เป็น NPD มากที่สุด
ภาพประกอบจาก Freepik
ยาที่ใช้รักษา NPD
ไม่มียาที่ใช้รักษา NPD ได้โดยตรง แต่จิตแพทย์อาจใช้ยาเพื่อรักษาหรือบรรเทาอาการที่เกิดขึ้นพร้อมกับภาวะที่เกี่ยวข้องกับ NPD เช่น วิตกกังวลหรือซึมเศร้า
ยาบางชนิดที่อาจช่วยอาการที่เกี่ยวข้องกับ NPD ได้ มีดังนี้
💊 ยาต้านเศร้า (Antidepressants) 💊 ยาต้านวิตกกังวล (Antianxiety medications / Anxiolytics) 💊 ยาต้านโรคจิตเภท (Antipsychotic medications) 💊 ยากันชัก (Anticonvulsant medications) เพื่อรักษาอาการชัก แต่บางตัว เช่น ลาโมทริจีน (lamotrigine) สามารถช่วยควบคุมอารมณ์ได้
หมายเหตุ: ควรให้จิตแพทย์เป็นผู้ประเมินและสั่งจ่ายยาเท่านั้น
ถ้าเราหรือคนใกล้ตัวเป็นโรคหลงตัวเอง จะเกิดอะไรขึ้น?
“ผู้ที่เป็น NPD อาจไม่รู้ตัว”
และหลายคนอาจใช้ชีวิตโดยไม่รู้ตัวเลยเป็นเวลาหลายปี หรือหลายสิบปี
บ่อยครั้งต้องมี เหตุการณ์หรือสถานการณ์ที่ตึงเครียดบางอย่าง อาการจึงจะปรากฏออกมาอย่างชัดเจน ตัวอย่างของเหตุการณ์หรือสถานการณ์เหล่านี้ ได้แก่
1. การเปลี่ยนแปลงสำคัญในด้านลบ
เช่น ถูกลดตำแหน่ง ตกงาน ล้มละลาย ฯลฯ
2. วิกฤตชีวิตส่วนตัว
เช่น การเลิกราหรือการหย่าร้าง
3. วิกฤตชีวิตด้านอื่น ๆ
เช่น ความเจ็บป่วย หรือการเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวข้องกับอายุ (โดยเฉพาะที่ส่งผลต่อความสามารถในการใช้ชีวิตอย่างอิสระ) หรือการเสียชีวิตของคนที่รัก
4. คนรอบข้างยื่นคำขาด
ผู้ที่เป็น NPD อาจไม่แสดงออกว่าต้องการความช่วยเหลือเลย จนกว่าคนที่รัก หรือคนใกล้ตัวจะเรียกร้อง หรือผลักดันประเด็น เช่น ยื่นคำขาดให้ไปรักษา
ภาพประกอบจาก Freepik ภาพประกอบจาก Freepik ภาพประกอบจาก Freepik
แนวโน้มสำหรับโรคนี้เป็นอย่างไร?
แนวโน้มของโรค NPD ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น
1. อาการที่มี
อาการบางอย่างของโรคนี้ อาจทำให้ผู้ที่เป็น NPD ไม่เต็ มใจ ไม่พยายาม หรือมีแนวโน้มที่จะขอความช่วยเหลือน้อยลง หรือไม่อยากปรับเปลี่ยนตัวเอง เช่น ไม่อยากรับการรักษา เพราะเข้าใจว่าตัวเองไม่ได้มีปัญหาอะไร
2. ความรุนแรงของโรค
ภาวะและอาการของโรคนี้ อาจส่งผลกระทบอย่างมากต่อการใช้ชีวิตของผู้ที่เป็น NPD เมื่อความรุนแรงของโรคทวีเพิ่มขึ้น
🚨 ผู้ที่เป็น NPD อย่างรุนแรง มักแสดงออกอย่างก้าวร้าว ชอบเผชิญหน้าอย่างเกรี้ยวกราดมากขึ้น 🚨 ไม่เห็นอกเห็นใจต่อความรู้สึก และความต้องการของคนอื่น หรือมีความเห็นใจนี้น้อยลง 🚨 และพวกเขามีแนวโน้มที่จะขอความช่วยเหลือน้อยลง
3. ภาวะอื่นๆ ที่มีร่วมด้วยเมื่อเป็นโรคนี้
ผู้ที่เป็น NPD อาจมีภาวะและอาการของโรคอื่นๆ ร่วมด้วย ที่ทำให้การใช้ชีวิตเป็นไปได้อย่างยากลำบากมากขึ้น เช่น
🚨 ความวิตกกังวลและซึมเศร้า 🚨 ความผิดปกติทางบุคลิกภาพอื่นๆ (โดยเฉพาะโรคบุคลิกภาพต่อต้านสังคม) 🚨 ความผิดปกติของการใช้สารเสพติด
ในกรณีนี้ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต คือคนที่สามารถช่วยประเมิน และตอบคำถาม-ข้อสงสัยเกี่ยวกับแนวโน้มของโรคนี้ได้ดีมากที่สุด
— ติดตามอ่าน “อาการของโรคหลงตัวเอง” ได้ที่บทความก่อนหน้าของ Mission On
ภาพประกอบจาก Freepik ภาพประกอบจาก Freepik ภาพประกอบจาก Freepik AI-Generated with Gemini
การใช้ชีวิตอยู่กับโรคหลงตัวเอง
— จะดูแลตัวเองได้อย่างไร? (สำหรับผู้ที่เป็น NPD)
ใครก็ตามมีอาการของโรค NPD อาจมีปัญหาในการยอมรับว่า “ตัวเองเป็น NPD”
อาการของโรคนี้อาจทำให้คนๆ หนึ่ง ต่อต้านหรือหลีกเลี่ยง ที่จะรับรู้ว่าตัวเองมีความผิดปกติใดๆ เกิดขึ้น
สิ่งสำคัญคือต้องตระหนักว่า การรักษาจะช่วยปรับการใช้ชีวิตของผู้ที่เป็น NPD และช่วยให้มีปฏิสัมพันธ์กับคนอื่นรอบข้าง ในทิศทางที่ดีต่อสุขภาพจิตใจมากขึ้น
สิ่งที่สำคัญที่ผู้ที่เป็น NPD สา มารถทำได้คือ
1. เข้าพบเพื่อปรึกษา และรับคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต
🚨 อย่างไรก็ตาม ผู้ที่เป็น NPD มีแนวโน้มสูงที่จะ “ขอยุติการรักษา/ไม่รับการรักษา” ซึ่งอาจทำให้สถานการณ์เลวร้ายลงในระยะยาว
2. ทานยาตามคำแนะนำของจิตแพทย์
✔️ ยาสามารถช่วยให้ผู้ป่วยจัดการและควบคุมอารมณ์ รวมถึงอาการของ NPD ได้ง่ายขึ้น
3. หลีกเลี่ยงการใช้สารเสพติดหรือแอลกอฮอล์
🚨 สิ่งเหล่านี้อาจทำให้ผู้ที่เป็น NPD รู้สึกดีขึ้นชั่วคราว แต่อาจทำให้อาการแย่ลงอย่างมากในระยะยาว
ติดตามอ่านเรื่อง “อะไรคือสาเหตุของโรคบุคลิกภาพหลงตัวเอง?”
ได้ในโพสต์ถัดไปของ Mission On
คลิกที่ลิงก์ด้านล่างบทความนี้ เพื่อปรึกษานักจิตวิทยา/นักจิตบำบัดของเรา
บทความนี้แปลและดัดแปลงเนื้อหาบางส่วนมาจาก
เว็บไซต์ Cleveland Clinic
บทความเรื่อง Turning your attention to narcissistic personality disorder (Updated in 2023) เขียนโดยทีม Cleveland Clinic
อ้างอิง:
[1] Turning your attention to narcissistic personality disorder. Cleveland Clinic. (2023, March 8). https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9742-narcissistic-personality-disorder
เนื้อหาในบทความนี้มีไว้เพื่อ ให้ความรู้ (Psychoeducation) เท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนการบำบัดหรือการวินิจฉัยโรคได้
