top of page

“วิธีแก้ไข” การสื่อสารเป็นพิษ

เปลี่ยนคำเหยียดดูถูกเป็นชื่นชมและให้เกียรติ

(Toxic Communication Part 3)




อัศวินตัวร้าย ที่ทำนายการหย่าร้างหรือจบความสัมพันธ์ได้ดีที่สุด คือการสื่อสารแบบดูถูกเหยียดหยาม

เราควรหลีกเลี่ยงสิ่งนี้อย่างเด็ดขาดเพราะมันคือการตั้งตัวเองว่า อยู่เหนือกว่าอีกฝ่าย (Moral Superiority) ด้วยความคิด มุมมอง ความเชื่อบางอย่าง จนทำให้อีกฝ่ายรู้สึกถูกดูหมิ่นและไร้ค่า


—  The Gottman Institute




จัดการกับอัศวินตัวที่ 2


‘การดูถูกเหยียดหยาม’ (Contempt) ที่เรากำลังพูดถึงนี้คือ รูปแบบการสื่อสารที่เป็นพิษ เช่น การพูดเสียดสี ประชดประชัน การล้อเลียนเรียกชื่อ กลอกตา เยาะเย้ย และอารมณ์ขันแบบไม่มีกาละเทศะ ฯลฯ


เราจะมีวิธีจัดการแก้ไข หรือถอนพิษ (Antidote) จากอัศวินตัวที่ 2 ได้อย่างไร? ตามมาดูกัน


อ่านเพิ่มเติมเรื่องอัศวินตัวที่ 2 หรือการดูถูกเหยียดหยาม ได้จากโพสต์ “4 รูปแบบการสื่อสารที่เป็นพิษ” ของ Mission On



ยาแก้พิษสำหรับอัศวินตัวที่ 2


เมื่อพบว่าในความสัมพันธ์ของเรามีการสื่อสารแบบ “ดูถูกเหยียดหยาม” รู้ได้เลยว่า มันคือมุมมองลบๆ ที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งสะสมมานาน จนปะทุออกมาเป็นคำพูด การกระทำร้ายๆ


สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง

❌ หลีกเลี่ยงสะสมมุมมองลบๆ ในความสัมพันธ์เพื่อรอวันปะทุ ให้แตกหักกันไปข้างหนึ่ง

สิ่งที่ควรทำ

✔️ เปลี่ยนเป็นการสะสมความรู้สึกชื่นชม / ขอบคุณ ฝึกดำเนินกิจวัตรของเราให้เป็นไปอย่างให้เกียรติ และเคารพซึ่งกันและกัน ตามตัวอย่างทางด้านล่างนี้...



1 . ชื่นชมสิ่งเล็กน้อย แต่ทำบ่อยๆ

(Small Things Often)


ฝึกแสดงความชื่นชม ให้คำขอบคุณ แสดงความรัก เคารพและให้เกียรติต่อคู่รัก หรืออีกฝ่ายในความสัมพันธ์เป็นประจำ


✔️ แม้จะเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่ให้ทำบ่อยๆ สม่ำเสมอ สิ่งนี้จะช่วยสร้าง ‘มุมมองบวก’ ในความสัมพันธ์ และมันช่วยเป็นเกราะป้องกันความรู้สึกลบๆ ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต 

✔️ ความรู้สึกดีและมุมมองบวกที่เพิ่มมากขึ้น ยิ่งทำให้แต่ละฝ่ายแสดงการดูถูกเหยียดหยามน้อยลงไปด้วย



2. อัตราส่วนเรื่องดีๆ ที่ 5:1

(The 5:1 Magic Ratio)

งานวิจัยของ The Gottman Institute พบว่า ความสัมพันธ์ที่ประสบความสำเร็จ มักต้องมีปฏิสัมพันธ์บวก 5 ครั้ง ต่อการมีปฏิสัมพันธ์ลบ 1 ครั้ง


นั่นหมายถึงว่า หากเราเผลอทำเรื่องไม่ดีที่บั่นทอนจิตใจอีกฝ่าย เราควรตั้งสติใหม่ และเปลี่ยนไปทำเรื่องดีๆ ให้อีกฝ่าย 5 ครั้ง หรือมากกว่า


สิ่งนี้เป็นไปเพื่อลดสัดส่วนความรู้สึกไม่ดีที่เกิดขึ้น ไม่ให้บั่นทอนความสัมพันธ์ไปมากกว่าเดิม แต่ต้องบอกก่อนว่านี่เป็นเพียง ‘ผลสถิติ’ จากงานวิจัย และมันไม่ได้สนับสนุนการแก้ตัว แก้ต่าง

✔️ จริงๆ แล้วมันคือการฝึกฝนตัวเองให้หมั่น “เอาใจเขามาใส่ใจเรา” มากขึ้น เรียนรู้ที่จะมีสติ ถนอมน้ำใจซึ่งกันและกัน มากกว่าทำร้ายจิตใจ



5:1  ในบัญชีออมทรัพย์ความรัก


งานวิจัยยังพบด้วยว่า อัตราส่วน 5:1 นี้ เปรียบเทียบเหมือนกับการที่ เราฝากเงินเข้าบัญชีออมทรัพย์ความสัมพันธ์ หรือบัญชีความรักของเรา (The Emotional Bank Account)


เมื่อไหร่ก็ตามที่เราถอนความรัก ความเข้าใจออกจากบัญชี ด้วยความรู้สึกลบๆ 1 ครั้ง ให้เราเติมสิ่งดีๆ เข้าไปให้มากกว่าเดิม 5 ครั้ง เพื่อให้บัญชีของเราไม่ติดลบ

—  Christopher Dollard

ทีมบรรณาธิการของ The Gottman Institute




เริ่มถอนพิษด้วยคำชมดีกว่า


 ดูถูกเหยียดหยาม (Contempt)

“ลืมล้างจานอีกแล้วเหรอ? คุณนี่มันขี้เกียจจริงๆ” …พร้อมกลอกตาใส่ สิ่งนี้คือ “การต่อว่าที่ตัวตนของอีกฝ่าย” ซึ่งมีแต่จะทำให้เกิดความรู้สึกลบๆ

ถอนพิษ (Antidote)

 ✔️ เราเข้าใจว่าช่วงนี้เธอก็งานยุ่ง แต่อยากให้ช่วยล้างจาน เวลาที่เราต้องทำงานดึกได้ไหม? ขอบคุณเธอมากๆ เลยนะ ที่คอยช่วยเราตลอดเลย”

อยากรู้จัก Contempt เพิ่มเติม อ่านได้จากบทความ “Toxic Communication” Part 1 และ Part 2




ข้อสังเกตยาถอนพิษที่ได้ผลดี


บทสนทนาด้านบน “ได้ผลลัพธ์ที่ดี” เพราะเริ่มต้นด้วยการแสดงความเข้าอกเข้าใจ ช่วยให้อีกฝ่ายรับรู้ด้วยว่า

‘การลืมล้างจาน’ ไม่ได้เกิดจากเจตนาร้ายหรือความขี้เกียจแต่อย่างใด ดังนั้นจึงไม่มีการพูดดูถูกเหยียดหยาม หรือวางตัวเหนือกว่าใครๆ แต่เป็นเพียงการขอความช่วยเหลือจากอีกฝ่ายอย่างสุภาพ ให้เกียรติ และปิดท้ายด้วยการแสดงความขอบคุณอย่างจริงใจ




ติดตามอ่านวิธีการรับมือกับอัศวินตัวที่ 3 ได้ในบทความ “การสื่อสารที่เป็นพิษ ตอนที่ 4”



บทความที่เกี่ยวข้อง



บทความนี้แปลและดัดแปลงเนื้อหาบางส่วนมาจาก

  • เว็บไซต์ The Gottman Institute

    บทความเรื่อง The Four Horsemen: The Antidotes (2013, Updated in 2024)

    เขียนโดย The Gottman Institute’s Editorial Team


  • เว็บไซต์ The Gottman Institute

    บทความเรื่อง Invest in Your Relationship: The Emotional Bank Account (2017,

    Updated in 2024)

    เขียนโดย Christopher Dollard ทีมบรรณาธิการของ The Gottman Institute



อ้างอิง:

[1] The Gottman Institute’s Editorial Team. (2013, April 26). The Four horsemen: The antidotes. The Gottman Institute. https://www.gottman.com/blog/the-four-horsemen-the-antidotes/


[2] Dollard, C. (2017, September 13). Invest in your relationship: The Emotional Bank Account. The Gottman Institute. https://www.gottman.com/blog/invest-relationship-emotional-bank-account/



เนื้อหาในบทความนี้มีไว้เพื่อ ส่งเสริมให้ข้อมูลความรู้ด้านจิตวิทยา (Psychoeducation) เท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนการวินิจฉัยหรือการบำบัดรักษาได้






รู้จักกับนักจิตวิทยาการปรึกษาและนักจิตบำบัด



นัดพบนักจิตวิทยาการปรึกษาและนักจิตบำบัด

 
bottom of page